Nieuws

Beemster door de Eeuwen heen.

Rond het jaar 800 was het gebied, wat nu nog gemeente Beemster vormt, bedekt met veen. De naam Beemster is afgeleid van Bamestra, de naam van een riviertje in dit gebied. Ontginning van het veen door de mens en weersinvloeden hebben ertoe geleid dat dit riviertje in de periode 1150-1250 uitgroeide tot een binnenzee, een meer dat in open verbinding stond met de Zuiderzee en via de Where met het Purmermeer. In 1607 werd door de staten van Holland en West-Friesland de vergunning verleend en opdracht gegeven om met rijke kooplieden uit Amsterdam het Beemster meer droog te leggen.                                                                                                                                                       Onder aanvoering van molenmaker en timmerman met de toepasselijke naam Jan Adriaanszoon Leeghwater die als adviseur/ opzichter de leiding op zich kreeg werd de klus in 1610 bijna geklaard. Als gevolg van een breuk in de Zuiderzeedijk liep het meer weer vol. Met extra inzet op een nog hoger dijklichaam is het Beemster meer uiteindelijk drooggevallen op 19 mei 1612 en is de huidige Droogmakerij de Beemster een feit geworden. Uiteindelijk zijn daar een 50-tal molens voor nodig geweest en kon de indeling met rechthoekige kavels volgens een geometrisch patroon worden uitgezet. Deze kavels werden verdeeld onder de “durf” investeerders en door de hoge kwaliteit landbouwgrond is dit een enorm economisch succes geworden door volgens een loting systeem de kavels ter verkoop aan te bieden.

Vervolgens hebben de 50-tal windmolens driehonderd jaar lang de polder droog gehouden tot deze eind 19e eeuw werden vervangen door drie stoomgemalen en werden alle molens ontmanteld. Later zijn de stoomgemalen vervangen door 2 elektrische gemalen die nog altijd zorgen voor droge voeten en het behoud van de hoogwaardige agrarische cultuurgrond door een uniek systeem van waterlopen. Deze waterlopen zijn vastgelegd op een Kopergravure en worden nog altijd als basis gerespecteerd en nauwkeurig afgestemd op de bestaande peilhoogten. Zo wordt er rekening gehouden met de aard en het gebruik van de landerijen. Door klimatologische gevolgen als veel neerslag in korte tijd is op initiatief van enkele deskundige inwoners samen met landeigenaren en het Hoogheemraadschap (voormalig Waterschap) een uniek waterberging systeem bedacht waardoor er geen aaneengesloten berging van 10 Ha kostbare landbouwgrond opgeofferd hoefde te worden. Door het vergroten van het direct te bemalen gebied en het verlagen van het peil zijn waterlopen meer op elkaar afgestemd. Hierdoor ontstaat er sponswerking, langer vasthouden van het water in het land, waardoor het water langzamer in een groter gebied kan worden “opgevangen”. Bijkomend voordeel is dat er niet meteen gespuid hoeft te worden in de Schermerboezem en uiteindelijk in het IJsselmeer en via het NH-kanaal via de zeesluis in Den Helder.

De zorgvuldige wijze waarop beheer van land en water vanaf 1612 tot op heden door landeigenaren en bestuurders heeft plaatsgevonden heeft ertoe geleid dat Beemster in 1999 het predicaat Unesco Werelderfgoed is toebedeeld. Bestuurlijk wordt deze status vaak vanaf dat moment gezien als ‘een nieuwe start” waarop regelgeving wordt aangepast en voornoemde landbeheerders worden dan ook vaak belast met deze nieuwe regels. Dit terwijl juist het beheer van land en water vanaf 1612 bepalend is geweest om de status Werelderfgoed toe te passen en de versterking van de kernwaarden die medebepalend zijn voor behoud van deze status zijn onlosmakelijk verbonden met de economische belangen door de jaren heen van de ontwikkeling in met name de agrarische sector.                 Naast de status Werelderfgoed Droogmakerij de Beemster maakt ook de Stelling van Amsterdam met 5 forten als Werelderfgoed onderdeel uit van het Beemster landschap.

Geografisch gezien heeft Beemster vanuit het rijke verleden geen grenswijzigingen ondergaan, behoudens het Verloreneind in de zuidwesthoek van polder een stukje buitendijks gelegen grond wat door omliggende gemeentelijke herindeling is toegevoegd aan de 72,08 km2.

Nico de Lange.